20-nji sentýabrda CCTV Finance-iň “Dialog” gepleşiginde “Elektrik energiýasynyň geljegi” temasy boýunça söhbetdeşlik görkezildi. Bu gepleşige Hytaý Halk Syýasy Maslahat Maslahatynyň Milli Komitetiniň Hemişelik Komitetiniň agzasy we Ilat, Baýlyklar we Daşky Gurşaw Komitetiniň direktorynyň orunbasary Çian Çžimin, “GCL” toparynyň başlygy Çžu Goňşan we “Mingyang Smart Energy” kompaniýasynyň başlygy Çžan Çuanweý ýaly myhmanlar gatnaşdylar.
Çekişme esasan energiýanyň geljegine, elektrik energiýasynyň geljegine we täze energiýany ösdürmegiň indiki ädimlerine ýa-da esasy halkalaryna gönükdirildi.
Çýan Çjimin Hytaýyň elektrik senagatynyň häzirki umumy ýagdaýynyň şeýledigini aýtdy: Mysal üçin iýun we iýul aýlarynyň adaty iň ýokary döwürlerini alyp göreliň. Kömür energiýa öndürmek kuwwatynyň takmynan 60% -ni, ýel we gün energiýasy 16% -ni, gidroenergiýa 17% -ni we ýadro energiýasy takmynan 5% -ni düzýär. Şeýle-de bolsa, aslynda ýel we gün energiýasynyň bellenen kuwwaty termal energiýadan öňe geçdi. Emma ýel we gün energiýasynyň üpjün edip biljek energiýa derejesi, bir tarapdan, howa şertlerine bagly, beýleki tarapdan bolsa, arakesme häsiýeti sebäpli elýeterli sagatlar deňeşdirme boýunça az. Şonuň üçin täze şertlerde energiýa üpjünçiligini üpjün etmek täze kynçylyklary hem döredip biler.
“GCL” toparynyň başlygy Çžu Gongşan şeýle pikir edýär: “Elektrik energiýasynyň önümçiligini umumy gurlan kuwwatlylyga esaslanyp kesgitlemek mümkin däl. Ýel we gün energiýasy çäksiz, ýöne olar tebigy ýagdaýda goşmaça energiýa çeşmeleri bolup, geljekde esasy energiýa çeşmelerine öwrüler. Şeýle-de bolsa, uly sanly we akylly modeli döretmek, täze energiýa ulgamyny gurmak, şeýle hem çeşme-tor-ýük-saklamak-sarp etmek we sanlylaşdyrmak ulgamlaryny birleşdirmek zerurdyr”.
“Mingyang Smart Energy” kompaniýasynyň başlygy Çžan Çuanweý şeýle diýdi: “Biz ýel we gün energiýasyny uzak aralyklara elektrik geçirijisi ýa-da uly möçberli elektrik energiýasy öndürmek hökmünde görüp bilmeris. Onuň aýratynlygy önümçiligiň we sarp edilişiň ýerlileşdirilmegine ýetmekde, ykdysady peýdasy we gymmaty bolsa şu ýerde”. Ikinjiden, ol täze senagat pudaklarynyň ýaşyl ösüşini çözüp biler. Häzirki täze senagat ulgamy we täze energiýa üpjünçiligi ulgamy, mysal üçin sanly hasaplaýyş güýji we oba hojalygynyň we oba ýerleriniň döwrebaplaşdyrylmagy geljekde esasan ýaşyl elektrik energiýasyna daýanar.
Hytaýda häzirki esasy energiýa ýagdaýy nähili?
Hytaý Halk Syýasy Maslahat Maslahatynyň Milli Komitetiniň Hemişelik Komitetiniň agzasy we Ilat, Serişdeler we Daşky Gurşaw Komitetiniň direktorynyň orunbasary Çýan Çjimin Hytaýyň elektrik senagatynyň häzirki umumy ýagdaýyny tanyşdyrdy: Mysal üçin iýun we iýul aýlarynyň adaty iň ýokary döwürlerini alyp göreliň. Kömür energiýa öndürýän kuwwatlylygyň takmynan 60% -ni, ýel we gün energiýasy 16% -ni, gidroenergiýa 17% -ni we ýadro energiýasy takmynan 5% -ni düzýär. Şeýle-de bolsa, aslynda ýel we gün energiýasynyň bellenen kuwwatlylygy termal energiýadan öňe geçdi. Emma ýel we gün energiýasynyň üpjün edip biljek kuwwatlylygy, bir tarapdan, howa şertlerine bagly, beýleki tarapdan bolsa, arakesme häsiýeti sebäpli elýeterli sagatlar deňeşdirme boýunça pes. Şol bir wagtyň özünde, Çýan Çjimin halkyň elektrik ýetmezçiligine çydamlylygynyň häzirki wagtda öňküden has pesdigini hem belledi. Eger häzir ýarym sagat ýa-da bir sagat elektrik togunyň kesilmegi bolsa, ne ýönekeý halk, ne-de hiç bir pudak muňa çydap bilmez. Şonuň üçin täze şertlerde bu elektrik üpjünçiliginiň howpsuzlygyna täze kynçylyklary hem getirip biler.
“GCL” toparynyň başlygy Çžu Gongşan şeýle diýdi: “Elektrik energiýasynyň önümçiligini umumy gurlan kuwwatlylyga esaslanyp kesgitlemek mümkin däl. Ýel we gün energiýasy çäksiz, ýöne olar tebigy ýagdaýda goşmaça energiýa çeşmeleri bolup, geljekde esasy energiýa çeşmelerine öwrüler. Şeýle-de bolsa, uly sanly we akylly modeli döretmek, täze energiýa ulgamyny gurmak, şeýle hem çeşme-tor-ýük-saklamak-sarp etmek we sanlylaşdyrmak ulgamlaryny birleşdirmek zerurdyr”.
“Mingyang Smart Energy” kompaniýasynyň başlygy Çžan Çuanweý şeýle diýdi: “Biz ýel energiýasyny diňe uzak aralyklara elektrik geçirijisi ýa-da uly möçberli elektrik energiýasy öndürmek hökmünde görüp bilmeris. Onuň aýratynlygy önümçiligiň we sarp edilişiň ýerlileşdirilmegine ýetmekde, ykdysady peýdasy we gymmaty bolsa şu ýerde”. Ikinjiden, ol täze senagat pudaklarynyň ýaşyl ösüşini çözüp biler. Häzirki täze senagat ulgamy we täze energiýa üpjünçiligi ulgamy, mysal üçin sanly kompýuter energiýasy we oba hojalygynyň we oba ýerleriniň döwrebaplaşdyrylmagy geljekde esasan ýaşyl elektrik energiýasyna daýanar.
Häzirki elektrik energiýasyny sarp etmekde nähili täze tendensiýalar peýda bolýar?
“Xinao Digital Energy Technology” kompaniýasynyň baş direktory Çeng Lu şeýle diýdi: “Häzirki wagtda elektrik energiýasynyň terminal energiýa sarp edilişinde paýy barha artýar. Öň öý hojalyk enjamlary esasan telewizorlar we sowadyjylardy, ýöne häzir elektrik ulaglary, tozan sorujylar we akylly enjamlar barha köp”. Hytaýda terminal energiýa sarp edilişinde elektrik energiýasynyň paýy häzir 30% -den geçdi we 2050-nji ýyla çenli onuň 60% -den geçmegine we ýene-de iki esse artmagyna garaşylýar. Bu bolsa energiýa gurluşynda örän möhüm üýtgeşmeleri getirer.
Nengjian Energetika Ylmy-barlag institutynyň direktory Cao Kaihu şeýle diýdi: “2030-njy ýyla çenli ýurdumyzda elektrik awtoulaglarynyň sany takmynan 150 milliona ýetip biler. Bu san näme aňladýar?” Teoriýa taýdan onuň iň ýokary ýüki 2,5 milliard kilowata ýetip biler. Bu takmynan tutuş jemgyýetiň umumy energiýa sarp edişine deňdir. Eger elektrik awtoulaglary senagaty betbagtçylykda bolsa, syýasat gönükdirilmese we tehnologik innowasiýalar ýeterlik derejede çalt bolmasa, bu tutuş energiýa ulgamyna uly täsir ýetirip biler.”
“Zhongchuang Carbon Investment” kompaniýasynyň başlygy Tang Renhu şeýle diýdi: “Häzirki wagtda emeli intellekt maglumat merkezlerinde elektrik energiýasyna bolan isleg artýar. 2024-nji ýyla çenli ol takmynan 200 milliard kilowatt-sagat elektrik energiýasyny sarp eder, 2035-nji ýyla çenli bolsa ýylda takmynan 1,2 trillion kilowatt-sagat elektrik energiýasyna mätäç bolar”. Bu hili ýüküň getirýän islegini nädip kanagatlandyryp bolar? Şeýlelikde, şu tapgyrda teklibiň we talabyň deňleşdirilmegi hakykatdanam täze tapgyr bilen ýüzbe-ýüz bolýar. Öňki arassa syýasatlaryň, arassa mehanizmleriň we arassa duýgularyň meseläni çözüp bilmejekdigi mümkin. Ol geljekki sanly gurallara bil baglamaly bolar. Has ulgamlaýyn deňleşdirmegi nädip gazanmaly, sarp ediş tarapy bilen üpjünçilik tarapynyň geljekde yzygiderli çaknyşmaly meselesi bolup biler.
Hytaý Halk Syýasy Maslahat Maslahatynyň Milli Komitetiniň Hemişelik Komitetiniň agzasy we Ilat, Baýlyklar we Daşky Gurşaw Komitetiniň direktorynyň orunbasary Çýan Çjimin hem şeýle sözüni goşdy: Emeli intellekt we elektrik ulaglary ösýän bolsa-da, elektrik energiýasyna bolan islege goşulmaly bir zat bar, ol hem ýaşyl elektrik energiýasyna bolan isleg. Ýewropa eksport edýän enjamlarymyz 2026-njy ýylyň başynda uglerod salgytlaryna sezewar edilip başlar. Şeýlelikde, aslynda, elektrik energiýasyna bolan islegde hem ýaşyl isleg bar. Bu hem häzirki wagtda energiýa we elektrik senagatynyň ýüzbe-ýüz bolýan esasy meselesidir.
Wirtual elektrik stansiýalarynyň peýda bolmagy elektrik energiýasynyň geljekki keşbini nähili täzeden kemala getirer?
“GCL” toparynyň başlygy Çžu Gongşan maksatnamada şeýle diýdi: “Eger wirtual elektrik stansiýalary hakykatdanam işe girizilse, bar bolan elektrik energiýasyny öndürmegiň umumy gurnalan kuwwatyny 10% -den 15% -e çenli azaldyp bolar. Aslynda, häzirki wagtda elektrik stansiýalarynyň köpüsi öz hakyky roluny oýnamaýar we gurnamalaryň köpüsi iň ýokary wagt aralyklarynda we iň ýokary ýüklenmelerde ulanylýar”. Wirtual elektrik stansiýalarynyň peýda bolmagy bilen iň öňdebaryjy ýüklenmeleri wirtual elektrik stansiýalary arkaly çözüp bolýar.
“Mingyang Smart Energy” kompaniýasynyň başlygy Çžan Çuanweý şeýle diýdi: On ýyl mundan ozal, elektrik energiýasyny sarp etmegiň diňe mugt däl, eýsem tölegli boljakdygyny arzuw edýärdim. Wirtual elektrik stansiýasyny amala aşyranymyzdan soň, öýde energiýa sarp ediş tertibi hem üýtgedi. Öz elektrik energiýasyny sarp ediş tertibiňizi erkin birleşdirip bilersiňiz. Elektrik ulagyňyz, öýüňizdäki kiçi energiýa saklaýyş ulgamy we üçekdäki gün energiýasy ulgamy elektrik energiýa aktiwleriňizi gurup biler. Wirtual elektrik stansiýalary arkaly uglerod aktiwleriniň gymmaty hem bar. Ýylyň dowamynda elektrik energiýasy üçin bir teňňe hem tölemän, energiýanyň bolmaly aktiw girdejisini gazanyp bilmegiňiz mümkin. Bu mümkinçilik şu gün eýýäm amala aşyryldy.
Hytaý Halk Syýasy Maslahat Maslahatynyň Milli Komitetiniň Hemişelik Komitetiniň agzasy we Ilat, Serişdeler we Daşky Gurşaw Komitetiniň direktorynyň orunbasary Çian Çjimin şeýle sözüni goşdy: Häzirki elektrik ulgamyny täze energiýa çeşmeleriniň köp bolmagy sebäpli düzgünleşdirmek we gözegçilikde saklamak kyn. Şeýle-de bolsa, eger ol ýerde köp sanly wirtual elektrik stansiýalary bar bolsa, elektrik energiýasyny şu wirtual elektrik stansiýalary düzgünleşdirip biler. Iň ýokary sagatlarda ýa-da elektrik ýetmezçiligi bolanda, wirtual elektrik stansiýalary ýükü azaltmaga kömek edip biler. Iň esasysy, wirtual elektrik stansiýalary tarapyndan emele getirilýän düzgünleşdiriş kuwwatynyň bahasy fiziki elektrik stansiýalarynyň düzgünleşdiriş kuwwatyny çözmegiň bahasynyň ondan bir bölegine deňdir we hemmeler üçin hem örän peýdalydyr. Bu elektrik ulgamynyň howpsuzlygyna we ulanyjylaryň elektrik energiýasyny ulanmagyň howpsuzlygyna peýdalydyr.
Nengjian Energetika Ylmy-barlag Institutynyň direktory Cao Kaihu şeýle tanyşdyrdy: “Wirtual elektrik stansiýalarynyň iň esasy aýratynlygy, olaryň tutuş energiýa ulgamynda bar bolan paýlanan serişdeleri ikinji derejeli ulanmagydyr. Olar täze gurluşygy talap etmeýär we esasy serişdelere uly maýa goýumlaryny artdyrmaýar.” Hakyky wirtual elektrik stansiýasy jemgyýetde paýlanan serişdeleri programma üpjünçiligi platformasy arkaly toplamak prosesidir.
“Xinao Shuneng Technology” kompaniýasynyň baş direktory Çeng Lu şeýle diýip sözüniň üstüne goşdy: “Wirtual elektrik stansiýalary görünmeýär we duýulmaýar, ýöne olar hakykatdanam bar”. Aşakda her bir öý hojalygyny, her bir binany, her bir ulagy we her bir zawody birleşdirýän “Zatlaryň interneti” ýerleşýär. Ortada bolsa aşakdan ýokary agregasiýa edýän we elektrik ulgamynyň dürli amallaryna, jogaplaryna we düzgünlerine gatnaşýan emeli intellekt karar kabul edýän beýni ýerleşýär. Üçünjiden, ol terminala çenli uzalyp, sazlanyp, dolandyrylyp, synlanyp we ölçälip bilinmeli.
Elektrik energiýasynyň geljegi nähili bolar
Hytaý Halk Syýasy Maslahat Maslahatynyň Milli Komitetiniň Hemişelik Komitetiniň agzasy we Ilat, Baýlyklar we Daşky Gurşaw Komitetiniň direktorynyň orunbasary Çýan Çjimin: “Men geljekki emeli intellekte energiýa arkaly, geljekki energiýa bolsa emeli intellekti özara höweslendirmek arkaly gazanyljakdygyna ynanýaryn. Şonuň üçin men emeli intellektiň soňunyň energiýa, energiýanyň soňunyň bolsa emeli intellektidigini aýdýaryn” diýdi.
“GCL” toparynyň başlygy Çžu Gongşan: “Elektrik energiýasy we hasaplaýyş güýji geljekki öndürijilige deňdir. Geljek täze görnüşli energiýa ulgamyny gurmakda” diýdi.
“Mingyang Smart Energy” kompaniýasynyň başlygy Çžan Çuanweý: “Geljekde energiýa özbaşdak gymmatlyk bolmazdan, energiýanyň özi arkaly gymmatlyk döreder” diýdi.
“Xinaoshu Energy Technology” kompaniýasynyň baş direktory Çen Lu: “Geljekde elektrik energiýasy nähili bolar?” Elektrik energiýasy we kompýuter güýji elýeterli ýerde. Geljekde biz energiýanyň tükeniksiz ýaly görünýän ylmy-fantastik dünýäde ýaşap bileris, bu bolsa biziň emeli intellekt beýnimiz tarapyndan dolandyrylýar. Geljekde energiýa ulgamy adamyň gatnaşmagyny talap etmezligi mümkin; tutuş operasiýa ulgamynyň iň ýokary netijeliligini, iň gowy howpsuzlygyny we iň arzan bahasyny üpjün edýän emeli intellekt beýnisi bolar.”
Ýerleşdirilen wagty: 2025-nji ýylyň 22-nji sentýabry