2026-njy ýylyň 17-nji aprelinde (anna güni) Döwlet Geňeşiniň Maglumat gullugy “15-nji bäş ýyllyk meýilnamany başlamak” atly temaly metbugat maslahatlarynyň birnäçesini geçirdi. Milli ösüş we özgertmeler toparynyň direktorynyň orunbasary Wang Çanglin we ösüş strategiýasy we meýilnamalaşdyryş bölüminiň direktory Çen Leý 15-nji bäş ýyllyk meýilnama döwründe ýokary hilli ykdysady we sosial ösüşi öňe sürmegiň degişli ýagdaýy bilen tanyşdyrdylar we žurnalistleriň soraglaryna jogap berdiler.
Adaty energiýa ulgamy bilen deňeşdirilende, gazylyp alynmaýan energiýa üçin on ýyllyk iki esse artdyrma çäresini durmuşa geçirmek üçin täze energiýa ulgamy esasy üpjünçilik hökmünde gazylyp alynmaýan energiýa, esasy kepillik hökmünde gazylyp alynýan energiýa, esasy goldaw hökmünde täze energiýa ulgamy, energiýa sarp edilişine gönükdirilen ýaşyl, akylly we energiýa tygşytlaýjy, arassa, az uglerodly, howpsuz we netijeli energiýa ulgamyna esaslanýar. Bu biziň üçin energiýanyň ýaşyl we az uglerodly özgerdilmesini gazanmagyň ýeke-täk ýoly, şeýle hem energiýa howpsuzlygyny üpjün etmek we uly güýçler oýnunyň başlangyjyny gazanmak üçin strategik saýlawdyr.
14-nji bäş ýyllyk meýilnamanyň ahyryna çenli biz başlangyçda täze energiýa ulgamynyň esasy çarçuwasyny döretdik, umumy energiýa önümçiligi 5 milliard tonna standart kömürden, ýyllyk elektrik energiýasynyň sarp edilişi bolsa 10 trillion kilowatt sagatdan geçdi. Biz dünýäde iň uly arassa we az uglerodly energiýa ulgamyny gurduk, gazylyp alynmaýan energiýa sarp edilişi 21,7% -e deň bolup, sosialistik döwrebaplaşdyryş gurluşygy üçin "ýeterlik mukdarda, gowy hilli we durnukly baha" energiýa goldawyny üpjün etdik.
15-nji bäş ýyllyk meýilnama döwründe biz Partiýanyň Merkezi Komitetiniň we Döwlet Geňeşiniň kararlaryna we çärelerine eýereris, ösüşi we howpsuzlygy utgaşdyrarys, ykdysady we sosial ösüşi goldamagy utgaşdyrarys, uglerod zyňyndylaryny iň ýokary derejä çykarmak maksadyna ýeteris we täze energiýa ulgamynyň gurluşygyny çaltlandyrarys. Aşakdaky bäş tarapdan:
Olaryň biri, gazylyp alynmaýan energiýanyň ýokary hilli ösüşini çaltlandyrmakdyr. Merkezleşdirilen we paýlanylan arassa energiýanyň ösüşini utgaşdyrmak, şeýle hem Ýakýa gidroelektrik stansiýasy we “Şagehuang” täze energiýa binýady ýaly iri taslamalaryň ýokary hilli gurluşygyny höweslendirmek. Täze energiýanyň ösüşini we sarp edilişini utgaşdyrmak, kadalaşdyryjy serişdeleriň düzülişini optimizirlemek, elektrik ulgamynyň täze energiýany kabul etmek, paýlamak we düzgünleşdirmek ukybyny ýokarlandyrmak, gazylyp alynmaýan energiýanyň elektrik energiýasyny öndürmek we sarp etmek möçberini artdyrmak üçin ähli tagallalary etmek, şeýle hem gazylyp alynmaýan energiýanyň we elektrik energiýasynyň ulanylyşyny işjeň höweslendirmek. Ýokardaky tagallalar arkaly, gazylyp alynmaýan energiýa üpjünçiliginiň möçberiniň 2030-njy ýyla çenli 2025-nji ýyla garanyňda ep-esli artmagyna we 2035-nji ýyla garanyňda 2025-nji ýyla garanyňda iki esse artmagyna garaşylýar.
Ikinjisi, gazylyp alynýan ýangyçlaryň howpsuz, ygtybarly we tertipli çalşygyny höweslendirmek. Içerki energiýa önümçiligini giňeltmek, nebit we tebigy gaz ýaly energiýa gorlary üçin mümkinçilikleri döretmek we däp bolan energiýa üpjünçiliginiň binýadyny yzygiderli berkitmek. Ulag, senagat we gurluşyk ýaly esasy ugurlarda elektrik energiýasynyň çalşygyny yzygiderli höweslendirmek, täze energiýa göteriji agyr ýük awtoulaglarynyň öňe sürülmegini we ulanylyşyny çaltlaşdyrmak, şeýle hem nebitiň we kömüriň iň ýokary sarp edilişini ýokarlandyrmak.
Üçünjiden, biz energiýa tehnologiýalarynyň innowasiýasyny güýçli höweslendireris. Täze energiýa öndürýän tehnologiýalaryň gaýtalanmagyny we täzelenmegini höweslendireris, täze nesil kömür bilen işleýän energiýanyň, elektrik ulgamynda çeýe DC geçirijiliginiň we beýleki tehnologiýalaryň ylmy-barlag işlerini we ulanylyşyny çaltlaşdyrarys. Uzak möhletli energiýany saklamak, wodorod öndürmek üçin ýaşyl elektrik energiýasy, ammiak we spirt öndürmek, şeýle hem dolandyrylyp bilýän ýadro sintezi ýaly iri tehnologik ylmy-barlag we işläp düzmek taslamalaryny amala aşyrarys we energiýa tehnologiýalarynyň innowasiýalary bilen senagat innowasiýalarynyň çuňňur integrasiýasyny höweslendireris.
Dördünjiden, energiýa ulgamynyň we mehanizminiň reformasyny çuňlaşdyrmagy dowam etdireris. Ýaşyl energiýa sarp edilişini höweslendirmek üçin ygtybarly mehanizm dörediň. Energetika taslamalary üçin maýa goýum mehanizmini optimizirläň we ähli görnüşli eýeçilik kärhanalaryny, esasanam hususy kärhanalary uly taslamalaryň gurluşygyna gatnaşmaga gönükdiriň. Bazara täze energiýanyň girmegi we ýaşyl elektrik energiýasynyň gönüden-göni birikdirilmegi ýaly syýasatlardan peýdalanyň. Bäşinjisi, energiýa babatda ýokary derejeli halkara hyzmatdaşlygyny yzygiderli giňeltmekdir. Global howa dolandyryşyna işjeň gatnaşyň, ýaşyl sertifikatlar we ýaşyl elektrik energiýasy ýaly standartlaryň halkara derejesinde özara ykrar edilmegini höweslendiriň we kärhanalary halkara energiýa hyzmatdaşlygyna gatnaşmaga höweslendiriň. Energiýa importynyň diwersifikasiýasyny yzygiderli höweslendiriň.
Ýerleşdirilen wagty: 2026-njy ýylyň 22-nji apreli